Poradnik dla Reportera

Jak stworzyć newsa i opowiadać historie?

O to, jak szukać tematów, jak skonstruować newsa i ciekawie opowiedzieć historię, zapytaliśmy reportera „Faktów" Macieja Mazura:

Odważ się!

Najważniejsza rada na początek – odważyć się. Gdy widzisz coś godnego uwagi, wyjmij telefon i zacznij nagrywać. Najważniejsze to żeby nie przegapić czegoś naprawdę ważnego, tzw. „zdjęcia dnia."

Bądź też ciekawy i „pchaj się" nawet w miejsca, w których jesteś niemile widziany. Jest nawet taka standardowa dziennikarska zasada , że „jak wyrzucają cię drzwiami, to wejdź oknem". To działa, ale oczywiście bez zbędnego szaleństwa i łamania prawa, bo to się może źle skończyć.

Jak znaleźć temat?

Przede wszystkim trzeba mieć oczy szeroko otwarte na wszystko to, co dzieje się wokół nas. Zwłaszcza zwracać uwagę na pewne niuanse i szczegóły.

Na przykładzie - nie jest sztuką opowiedzieć po prostu historię, że „ktoś ważny" gdzieś przyjechał, spotkał się i wyjechał, bo taka historia z reguły nikogo nie zainteresuje. Znacznie ciekawsze może być pokazanie reakcji ludzi na taką wizytę, tego co dzieje się w kuluarach. Przyuważmy, jak wydarzenie się komentuje, jak ktoś dziwnie się zachował, spojrzał czy uśmiechnął. Jednym słowem – przy szukaniu tematu bardzo ważne są emocje.

Jak ciekawie pokazać temat?

Stara dziennikarska zasada mówi, że w informacja powinna odpowiadać na kilka pytań: Kto? Co? Gdzie? Kiedy? Jak? Dlaczego? Ale ja bym od tej piramidy odchodził. Czasami lepiej zacząć opowieść od bardzo mało znaczącego szczegółu i przez punkt widzenia tego szczegółu patrzyć na całość.

Znów posłużę się przykładem - jeśli mamy opowiedzieć, że ulicami miasta przejeżdża papież, to dobrze jest znaleźć sobie bohatera, którego oczami będziemy tą historię pokazywać. Kiedy relacjonowałem wizytę Benedykta XVI, znalazłem kobietę czekająca na ten przejazd i całą historię opowiedziałem z jej punktu widzenia – jej emocji, podróży do stolicy, oczekiwania. Co śmieszniejsze – prawie w ogóle nie pokazaliśmy papieża, bo cały czas kręciliśmy tą panią. Znacznie ciekawsze od przewidywalnego zachowania Benedykta były jej reakcje.

Staraj się więc pokazywać to, czego nie uda się nagrać, opowiedzieć komuś innemu. Ciekawsze i bardziej ekscytujące jest to, co dzieje się „na tyłach" wydarzeń.

Język

Jeśli budujesz narrację słowami, to rób to tak, jakbyś opowiadał historię znajomym na kawie. Często wydaje się, że nasza historia powinna wyglądać jak „poprawna informacja dziennikarska", ale takich nie publikują nawet gazety, bo jest ona niestrawna.

Używaj normalnego języka, nie konstruuj zbyt skomplikowanych zdań, nie bój się stosować kolokwializmów – historia ma brzmieć jak „gawęda", którą opowiadasz każdemu innemu człowiekowi. Nie zastanawiaj się nad doborem słów w relacji. Innymi słowy - nie udawajmy że staramy się być mądrzejsi niż nasz widz czy czytelnik, bo wyjdziemy na głupków.

Chcesz dowiedzieć się więcej – rozmawiaj z ludźmi!

Przy szukaniu czy konstruowaniu tematu, rozmawiaj z ludźmi. Rzadko jest tak, że ktoś do nas przyjdzie i sam zacznie gadać, trzeba się przełamać i zacząć pytać. Nie zrażaj się - czasami jest tak, że próbując czegoś się dowiedzieć pytamy kolejno 5,6 osób, które nie chcą nic powiedzieć, a ta siódma mówi bardzo chętnie, a może nawet wczuje się w rolę naszego przewodnika.

Masz przewagę!

Moja przewaga jako dziennikarza polega na tym, że mam dojście do posłów, premierów, polityków, urzędników itd. Ale ty masz jeszcze większą przewagę – a mianowicie dostęp do mnóstwa innych źródeł informacji, które uciekają nam, profesjonalistom. Warto się na nich skupiać!

To jak reagują i co robią normalni obywatele jest znacznie ciekawsze od tego, jak zachowują się osoby ze świecznika, bo one wiedzą jak reagować, mają przewidywalne i wyuczone zachowania. Ty na co dzień stykasz się z bardziej nieprzewidywalnymi bohaterami, masz ich zaufanie, więc korzystaj z tego.

Jak zrobić dobre zdjęcie?

Na co zwrócić uwagę przy robieniu zdjęcia zapytaliśmy szefa fotoedytorów serwisu tvn24.pl:

Użyj komórki

Bardzo często zdarza się, że w momencie wartym uwiecznienia nie masz przy sobie aparatu fotograficznego. Warto użyć wtedy swojej komórki - prawie każdy telefon jest wyposażony w prosty aparat wykonujący zdjęcia wystarczającej jakości.

Zdjęcia zrobione komórką możesz przesłać bezpośrednio przez telefon na Kontakt24 – wyślij MMS na numer 516444424 lub e-mail z załączonym zdjęciem na adres kontakt24@tvn.pl

Jak uzyskać lepszą jakość?

Przy robieniu zdjęć telefonem pamiętaj o dwóch zasadach. Lepsze efekty daje podejście do fotografowanego obiektu niż wykorzystywanie wewnętrznego zoomu w aparacie komórki. Staraj się też w momencie robienia zdjęcia unieruchomić telefon – wystarczy, że oprzesz rękę o stabilną powierzchnię, unikniesz wtedy „niewyraźnych" i „zamazanych" fotografii.

Kadrowanie

Często z przyzwyczajenia umieszczamy postaci i fotografowane obiekty w samym środku kadru. Żeby zdjęcia były ciekawsze, skorzystaj z zasady „złotego podziału".

Podziel kadr na 3 równe poziome i pionowe części i staraj się aby „temat" twojego zdjęcia znalazł się w 1/3 lub 2/3 kadru, a nie w centralnej części. Mówiąc prościej – wystarczy, że fotografowany przedmiot lub osoba umieszczona będzie odrobinę na lewo lub prawo od środka zdjęcia, a efekt końcowy będzie wyglądał lepiej.

Wybieranie ujęć

Wybieraj zróżnicowane ujęcia fotografowanych miejsc i wydarzeń. Robienie kilku podobnych do siebie zdjęć mówi mało o twoim „temacie", więc staraj się tego unikać.

Pamiętaj o oświetleniu

Staraj się fotografować „ze światłem", a nie „pod światło", zwłaszcza wtedy, gdy są słabe warunki oświetleniowe. Po pierwsze dlatego, że fotografowany obiekt może być niedoświetlony, a po drugie mocne źródła światła świecące wprost w obiektyw mogą doprowadzić do powstania błysków lub innych plam świetlnych na zdjęciu.

Fotografowanie w złych warunkach oświetleniowych

Jeśli fotografujesz aparatem w telefonie komórkowym lub nie masz możliwości doświetlenia miejsca zdarzenia (np. lampą błyskową) staraj się unieruchomić aparat na czas wykonywania zdjęcia. Najlepszym rozwiązaniem byłby statyw, ale w polowych warunkach może wystarczyć oparcie ręki z aparatem o stabilny i nieruchomy przedmiot, aby wyeliminować drobne drgania reki.

Różnorodne ujęcia

Zmieniaj miejsca, z których fotografujesz, perspektywę i kąt widzenia. Czasami wystarczy po prostu ustawić się z aparatem w innym punkcie, zrobić parę kroków w prawo czy lewo. Szukaj też nietypowych miejsc, z których możesz uzyskać szeroki plan (np. cale miejsce zdarzenia), nie koncentruj się tylko na zdjęciach detali.

Opowiadanie historii

Próbuj wykonywać serie zdjęć, które ułożone kolejno będą opowiadały jakąś historie - wystarczy do tego już 3-7 zdjęć. Ważne jest, aby nie były one do siebie podobne i każde wnosiło coś nowego do twojej opowieści.

Zwróć uwagę na tło

Często zdarza się, że tło, na którym znajduje się fotografowany przedmiot, wpływa niekorzystnie na kompozycję zdjęcia. Zwracaj uwagę, czy twój „temat" nie zlewa się z tłem. Przy fotografowaniu osób, upewnij się, że nie znajdują się one na tle, słupków, latarni itp. – inaczej odbiorca odniesie wrażenie, że taki słupek „wyrasta" komuś z głowy.

Naturalność przede wszystkim

Fotografując staraj się, aby swoją osobą nie wpływać na przebieg wydarzeń. Najbardziej naturalne będą zdjęcia, przy robieniu których fotograf nie zaprząta uwagi bohaterów.

Akceptowane formaty foto w Kontakcie24

Na swoje konto w serwisie możesz załadować plik foto do 100 MB o następujących formatach: JPG, BMP, PNG, GIF.

Jak nagrać dobre wideo?

Jak dobrze nagrać wideo radzi zespół redaktorów tvn24.pl:

Użyj komórki

Przyjmujemy nagrania nie tylko w wysokiej jakości. Jeśli nie masz kamery, możesz użyć tej wbudowanej w telefon komórkowy. Komórka to idealne narzędzie do nagrywania niespodziewanych czy dramatycznych zdarzeń, bo masz ją zawsze przy sobie.

Unikaj gwałtownych ruchów

Staraj się nie ruszać gwałtownie ręką – komórka to bardzo wrażliwe urządzenie. Drgania możesz wyeliminować, opierając rękę o stabilną powierzchnię

Jak trzymać telefon?

Zwróć uwagę na domyślne ustawienia ekranu podczas nagrywania (większość komórek należy trzymać poziomo) – wtedy unikniesz problemu „odwróconego" obrazu podczas wysyłania pliku czy ładowania go na swoje konto w Kontakcie24. Z tego samego powodu staraj się nie przekręcać komórki podczas jednego ujęcia.

Kadrowanie

Podobnie jak przy robieniu zdjęć stworzysz lepsze i ciekawsze nagranie, gdy będziesz stosował się do zasady „złotego podziału" kadru.

Na czym to polega? Podziel kadr na 3 równe poziome i pionowe części i staraj się aby główny „temat" twojego wideo znalazł się w 1/3 lub 2/3 kadru – a nie w jego centralnej części. Mówiąc prościej – kręć tak, aby filmowany obiekt nie znajdował się w samym środku ekranu, a nieco z lewej lub prawej strony od centrum.

Pokaż wydarzenie z różnych ujęć

Staraj się nagrać całą sytuację jak najbardziej zróżnicowanie. Pokaż zdarzenie z różnych ujęć. Jeśli nie zdążysz uchwycić gwałtownego zdarzenia, to nagraj, co się dzieje po nim.

Jeśli planujesz montaż - nagraj jak najwięcej

Duża ilość ujęć przyda się przy pracy nad bardziej profesjonalnym materiałem, zwłaszcza gdy zakładasz montaż dłuższego filmu/reportażu. Dlatego staraj się nagrać jak najwięcej z wydarzenia, którego jesteś świadkiem. Łatwiej będzie potem wybrać najbardziej ciekawy czy odpowiedni fragment.

Ruchy kamery

Unikaj gwałtownych ruchów kamerą/komórką. Być może zabrzmi to zaskakująco, ale zdecydowanie lepsza jest przewaga ujęć statycznych, więc o ile nie jest to konieczne – nie używaj funkcji zoom. Dynamizm często zamiast pożądanego efektu daje skutki niestrawne dla widza – na ekranie pojawiają się latające plany, a wzrok nie nadąża za „biegającym" na wszystkie strony obrazem.

Różne ujęcia i plany

Sposób kręcenia możesz dostosować do danej sytuacji, stosując różne ujęcia i zmieniając plany. Jeśli ważne są konsekwencje wydarzenia – np. jeśli zniszczenia po wypadku są duże, ustaw się z kamerą czy komórką w takich punktach, z których uzyskasz szeroki plan. Z kolei, kiedy pracujesz z konkretnym bohaterem i chcesz pokazać jego emocje, zadbaj o detal.

Światło

Pamiętaj, że im więcej światła, tym więcej zobaczy kamera. Ważne jest, żeby światło możliwie jasno świeciło na to, co filmujemy – wtedy obraz wygląda ostro i wyraźnie.

Najlepsze jest też światło naturalne, dlatego jeśli np. kręcisz wideo z konkretnym bohaterem, lepiej wyjdź z nim na zewnątrz. Unikaj filmowania pod światło lub na jasnym tle – niezbyt dobrym pomysłem jest np. ustawienie bohatera w pokoju na tle okna.

Pamiętaj o dźwięku

Nawet jeśli najważniejszy jest obraz – nie zapominaj o dźwięku. Wideo kompletnie pozbawione ścieżki dźwiękowej jest dla większości widzów nienaturalne, pozbawione ważnego elementu. Pamiętaj, że kamera czy komórka najlepiej „zbiera" twój głos, dlatego podczas kręcenia powstrzymaj się z komentarzami i nie przeklinaj!

Akceptowane formaty wideo w Kontakcie24

Na swoje konto w serwisie możesz załadować plik wideo do 100 MB o następujących formatach: AVI, MP4, FLV, MOV, 3GP, MPEG, MPEGTS, WMV.

Co z dźwiękiem?

Więcej wrażeń i emocji

W niektórych sytuacjach, to co mówią dane osoby, jest tak samo ważne jak obraz, który nagrywasz. Podobnie jest z dźwiękami otoczenia – trzask zderzenia czy szum tłumu może wzbogacić twoje nagranie. Pamiętaj, że wideo kompletnie pozbawione dźwięku wydaje się widzom bardzo nienaturalne.

Podejdź bliżej

Gdy nagrywasz wideo komórką lub prostym aparatem fotograficznym, a wiesz, że to o czym mówi twój bohater jest bardzo ważne, podejdź do niego z aparatem jak najbliżej. Dzięki temu jest szansa, że jego słowa nagrają się w miarę „czysto".

Zachowaj ciszę

Staraj się podczas nagrywania mówić jak najmniej. Ze względu na to, że to ty jesteś najbliżej sprzętu, twój komentarz czy śmiech może zagłuszyć bohatera. Nie przeklinaj! Nawet najbardziej cenne wideo możesz zmarnować przez „niecenzuralną" ścieżkę dźwiękową.

Jak najmniej szumów

Możesz być zaskoczony, jak wiele zewnętrznych odgłosów może zakłócić rozmowę z twoim bohaterem – wystarczy silny wiatr czy przejeżdżające samochody. Jest kilka prostych sposobów na takie szumy. Jeśli wieje silny wiatr „zablokuj" go rozmówcą, a sam stań naprzeciw niego. Na szum ulicy może pomóc schowanie się za najbliższym blokiem czy samochodem.

Zainwestuj w mikrofon

Jeśli często używasz kamery, zakup zewnętrznego mikrofonu może być niezłą inwestycją. Szczególnie wtedy, gdy nagrywasz dużo rozmów – taki mikrofon (zwłaszcza kierunkowy) zdecydowanie poprawi ich jakość i pozwoli ci kręcić nawet w dużej odległości od bohatera. Pamiętaj, że podczas pracy z zewnętrznym mikrofonem powinieneś używać też słuchawek.

Nagrywanie rozmowy/wywiadu

Czasem istotą twojego materiału może być sam dźwięk – na przykład podczas nagrywania wywiadu lub rozmowy z bohaterem, której fragmenty wykorzystasz potem w swoim artykule.

Wtedy najlepiej użyć dyktafonu – taka funkcję posiada prawie każda komórka. Zazwyczaj dźwięki nagrane w ten sposób mają znacznie lepszą jakość niż te rejestrowane przy okazji wideo.

Jeśli planujesz montaż - zadbaj o naturalny podkład dźwiękowy.

Jeśli planujesz z nagranego wideo zmontować większy materiał , zarejestruj kilka minut naturalnego dźwięku miejsca, w którym jesteś. Taki szum ulicy, przyciszonej rozmowy czy fragment koncertu może przydać się jako tło, które podłożysz pod obraz w czasie montażu.